Een terugblik met… Ana Navas, de winnaar van de NN Art Award 2020

Werk van Ana Navas op Art Rotterdam 2020. Foto: Almicheal Fraay

De zomereditie van Art Rotterdam 2021 markeert een bijzonder lustrum: het vijfjarige jubileum van de NN Art Award. NN Group is sinds 2017 partner van Art Rotterdam en reikt sindsdien ieder jaar een stimuleringsprijs uit aan een hedendaags kunsttalent met een authentieke beeldtaal en een innovatieve invalshoek. Een jaarlijks wisselende jury van kunstprofessionals maakt daarbij een selectie van vier veelbelovende talenten, waaruit uiteindelijk een winnaar wordt gekozen. Het gaat om kunstenaars die in Nederland zijn opgeleid en die bovendien werk tonen op de beurs. Vorig jaar werd de award in de wacht gesleept door de Venezolaans-Ecuadoriaanse kunstenaar Ana Navas (vertegenwoordigd door tegenboschvanvreden), die tijdens de officiële opening van Art Rotterdam een cheque ter waarde van tienduizend euro in ontvangst mocht nemen. 

Navas speelt in haar werk met vooropgestelde ideeën over wat kunst eigenlijk inhoudt. Welke elementen zorgen er bijvoorbeeld voor dat een object beschouwd wordt als een ‘echt’ (archetypisch) schilderij? Transformatie, assimilatie, vertaling, vrouwelijkheid en toe-eigening zijn centrale thema’s in haar multimediale praktijk. Ze stelt daarbij vragen over de vorm, de geschiedenis en de functie van een object en kijkt vervolgens hoe die elementen zich tot elkaar verhouden. Navas is daarnaast gefascineerd door de manieren waarop kunst waargenomen wordt buiten de geijkte kunstcontext. In 2014 rondde Navas een residentie af aan De Ateliers in Amsterdam, gevolgd door residenties in Frankrijk, Mexico, Brazilië, Colombia en SCHUNCK in Nederland. Daarvoor was ze onder meer artist in residence in Parijs en Straatsburg.

Foto: Tommy Koolwijk

We interviewen Ana een jaar na haar winst om te vragen hoe het met haar gaat. Hoe heeft ze de lockdowns ervaren en gooide de pandemie veel roet in haar plannen?

Ana Navas: “Ik vond het vooral bijzonder om de prijs te ontvangen in februari 2020, toen niemand van ons had kunnen vermoeden wat ons te wachten zou staan.Voor 2020 waren mijn plannen om een show te doen in Sagrada Mercancía in Santiago de Chile (waar ik uiteindelijk de lockdown doorbracht vanwege coronarestricties), naast een residentie bij Fondation Fiminco in Romainville in Frankrijk met de steun van het Mondriaan Fonds, en een show in Nest Den Haag, met mijn collega's Mila Lanfermeijer, Evelyn Taocheng Wang en een tentoonstellingsontwerp van Donna van Milligen Bielke. Ik heb ontzettend veel geluk gehad want al deze projecten konden gewoon doorgang vinden, ondanks wat logistieke vertragingen. Het gaat om projecten die erg belangrijk voor me waren en dicht bij mij staan. Ik realiseer me dat ik daarmee waarschijnlijk een uitzondering vorm, zeker als je het vergelijkt met hoe het jaar verliep voor veel anderen in de culturele sector. De NN Art Award vormde daarom een speciale ondersteuning voor mijn werk in 2020. Het ontvangen van de prijs was in die zin een grote verademing en een belangrijke motivatie om verder te werken. We bevinden ons in een gezondheidscrisis die de sociale ongelijkheid nog maar sterker heeft onderstreept — en veel langer heeft geduurd dan ik aanvankelijk had verwacht. Ik heb nog steeds niet het gevoel dat ik conclusies kan formuleren over de toekomst.”


Hoe voelde het om de NN Art Award te winnen?
“Ik heb de prijs niet alleen ervaren als een grote financiële steun - al is het dat zeker, vooral als het gaat om projecten in wording - maar ook als een kans om meer zichtbaarheid te creëren voor mijn werk. Als genomineerde kunstenaar krijg je een uitstekende booth op Art Rotterdam, met alle hulp om die zo mooi mogelijk te installeren. Tegelijkertijd leer je de andere genomineerden en de jury kennen en de nominatie kan op zichzelf al een platform zijn voor toekomstige kansen. Ik wil de NN Art Award bedanken voor de erkenning van mijn werk en voor het feit dat ze de ondersteuning van kunst en cultuur als onderdeel hebben opgenomen in hun waarden als bedrijf. Voor het feit dat ze de award organiseren, maar ook het feit dat ze een zelf een kunstcollectie hebben. Kunstenaars zetten zich op dagelijkse basis volledig in voor hun werk en een prijs of een acquisitie kan een grote impact hebben op hun carrière. Uiteraard was ik erg blij toen ik de award won, maar ik geloof echt dat alle kandidaten erg sterke presentaties hadden en dat mijn werk in goed gezelschap werd tentoongesteld in de booth.”

Hoe kwamen de werken die je toonde tijdens Art Rotterdam tot stand? Volgde je een specifiek proces voor het creëren van deze werken?
“Tijdens Art Rotterdam 2020 toonde ik een selectie van recente werken, die veelal gingen over het idee van een kostuum. Ik beschouw mijn praktijk vaak als een zoektocht naar de sporen van een object, van een soort genealogische boom. Wat zijn de mogelijke voorouders, invloeden of de nieuwe contexten waarin het object zou kunnen terugkeren?
Ik heb altijd veel vertrouwen in mijn aantekeningen. Ik schrijf bijvoorbeeld op een vluchtige manier over bepaalde objecten die me intrigeren, opmerkingen die ik voorbij hoor komen of algemene observaties. Veel van die aantekeningen worden vrij snel weer afgeschreven, maar als ik merk dat een idee zich steeds weer herhaalt, dan vertrouw ik erop dat er iets oprechts is aan mijn interesse. Dan is het wellicht de moeite waard is om er iets mee te gaan - of blijven - doen.

Omdat ik het verband tussen kunststromingen uit het verleden en design wilde onderstrepen, ontwikkelde ik een serie kunstkostuums voor huishoudelijke objecten. Het droogrek, dat te zien was in de booth tijdens Art Rotterdam, was aangekleed als een publiekssculptuur en is een goed voorbeeld van zo’n huishoudelijk object . De serie 'Taras' ontstond terwijl ik verschillende online materialen bekeek, zoals stock foto’s, achtergronden of de visuele zoekresultaten die ik kreeg als ik zocht op termen als 'schilderen', 'hedendaagse verf' of 'abstracte verf'. Ik werd me bewust van het feit dat een aantal handelingen en motieven continu herhaald werden, zoals bijvoorbeeld het beeld van druipende verf, doorgestreepte lijnen of bewegingen die worden gemaakt met een spatel. Ik hield me daarbij niet bezig met het kopiëren van die afbeeldingen, maar meer met het reproduceren van een archief van deze handelingen op een gewoon canvas, dat ik vervolgens uitknipte en later op zwart-wit katoen naaide, waardoor er een compositie ontstaat die veel meer weg heeft van een een algemeen idee van een schilderij is - zoals we dat in alledaagse taal kennen - dan van een schilderij.

De andere werken die ik toonde gingen op een minder materiële manier over het begrip kostuum. Ik vond mijn inspiratie hiervoor in modebewegingen zoals het voormalige ‘powerdressing’, maar ook in literatuur die vrouwen adviseert hoe ze zich moesten gedragen om autoriteit uit te stralen. Ik bekeek het kostuum daardoor als een mechanisme dat gaat over verbergen, nabootsen, repeteren of aanpassen, wat ik vervolgens vertaal naar textiel, collages of sculpturale werken.”

Tijdens de zomereditie van Art Rotterdam, die dit jaar plaats zal vinden van 1 - 4 juli in de iconische Van Nelle Fabriek, wordt de winnaar van de NN Art Award 2021 bekendgemaakt. De genomineerden voor dit jaar zijn Priscila Fernandes (Division of Labour, Londen), Lilian Kreutzberger (CINNNAMON, Rotterdam), Claudia Martinez Garay (GRIMM, Amsterdam) en Erik Mattijssen (Cokkie Snoei, Rotterdam). Het werk van de vier genomineerden wordt tijdens Art Rotterdam gepresenteerd in de booth van de NN Art Award op de beursvloer. Om het lustrum van de prijs te vieren wordt er dit jaar naast de NN Art Award ook een publieksprijs uitgeloofd: de NN Art Award Public Choice. Hiermee krijgt het publiek een stem in de vraag wie de extra stimuleringsprijs ter waarde van €5.000 verdient. Stemmen kan hier. De winnaar wordt bekendgemaakt op 4 juli 15 uur via een livestream.